 ﺳﻮﺍﻝ : ﻫﻤﯿﺸﻪ ﺩﺭ ﻣﺴﺠﺪ ﺻﻒ ﻧﻤﺎﺯ ﮐﺞ ﺍﺳﺖ ﺁﯾﺎ ﺩﺭ ﺻﻒ ﻧﻤﺎﺯ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﻧﻮﮎ ﭘﻨﺠﻪ ﭘﺎﻫﺎﯼ ﻧﻤﺎﺯﮔﺰﺍﺭﺍﻥ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﻫﻢ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﻭ ﯾﺎ ﭘﺎﺷﻨﻪ ﯼ ﺁﻧﻬﺎ؟ ﺟﻮﺍﺏ : ﺭﺍﺳﺖ ﮐﺮﺩﻥ ﺻﻔﻮﻑ ﻧﻤﺎﺯ ﺑﺎﻋﺚ ﮐﺎﻣﻞ ﺗﺮ ﺷﺪﻥ ﻧﻤﺎﺯ ﻭ ﺍﺟﺮ ﻭ ﺛﻮﺍﺏ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺁﻧﺴﺖ، ﻭ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﺻﻠﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ ﻭﺳﻠﻢ ﺑﺎﺭﻫﺎ ﺁﻧﺮﺍ ﺗﺸﻮﯾﻖ ﻭ ﺍﻣﺮ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﻧﺪ ﻭ ﺣﺘﯽ ﮐﺴﺎﻧﯽ ﺭﺍ ﮐﻪ ﺻﻒ ﻫﺎ ﺭﺍ ﺭﺍﺳﺖ ﻧﻤﯽ ﮐﻨﻨﺪ ﺭﺍ ﻭﻋﯿﺪ ﺩﺍﺩﻩ ﺍﺳﺖ، ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ ﻓﺮﻣﻮﺩﻧﺪ » : ﻟَﺘُﺴَﻮُّﻥَّ ﺻُﻔُﻮﻓَﮑُﻢْ ﺃَﻭْ ﻟَﯿُﺨَﺎﻟِﻔَﻦَّ ﺍﻟﻠَّﻪُ ﺑَﯿْﻦَ ﻭُﺟُﻮﻫِﮑُﻢْ .« ( ﺑﺨﺎﺭﯼ ) 717: ﯾﻌﻨﯽ » : ﺻﻔﻬﺎﯼ ﻧﻤﺎﺯﺗﺎﻥ ﺭﺍ ﺻﺎﻑ ﻭ ﺑﺮﺍﺑﺮ ﮐﻨﯿﺪ ﻭﮔﺮﻧﻪ ﺑﯿﻢ ﺁﻥ ﻣﯽ ﺭﻭﺩ ﮐﻪ ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﭼﻬﺮﻫﺎﯾﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﺍﺯ ﻫﻢ ﺑﺮﮔﺮﺩﺍﻧﺪ ) ﺧﺪﺍﻭﻧﺪ ﺑﯿﻦ ﺷﻤﺎ ﺍﺧﺘﻼﻑ ﺑﯿﺎﻧﺪﺍﺯﺩ .«( ﺍﺯ ﺍﯾﻦ ﺟﻬﺖ ﺑﻌﻀﯽ ﺍﺯ ﻋﻠﻤﺎ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺍﺑﻦ ﺗﯿﻤﯿﻪ، ﺭﺍﺳﺖ ﮐﺮﺩﻥ ﻭ ﺗﮑﻤﯿﻞ ﺻﻔﻮﻑ ﺭﺍ ﻭﺍﺟﺐ ﻣﯽ ﺩﺍﻧﻨﺪ ﻭ ﺣﺘﯽ ﺍﻣﺎﻡ ﺑﺨﺎﺭﯼ ﺭﺣﻤﻪ ﺍﻟﻠﻪ ﺩﺭ ﺻﺤﯿﺢ ﺧﻮﺩ ﺑﺎﺑﯽ ﺭﺍ ﺗﺤﺖ ﻋﻨﻮﺍﻥ ( ﺑﺎﺏ ﺇﺛﻢ ﻣﻦ ﻻ ﯾﺘﻢ ﺍﻟﺼﻔﻮﻑ : ﺑﺎﺏ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﮔﻨﺎﻩ ﮐﺴﯽ ﮐﻪ ﺻﻔﻮﻑ ﺭﺍ ﮐﺎﻣﻞ ﻭ ﺭﺍﺳﺖ ﻧﮑﻨﺪ ) ﺁﻭﺭﺩﻩ ﺍﺳﺖ . ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﺍﺳﺒﺎﺑﯽ ﮐﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﺭﺍﺳﺖ ﻭ ﺻﺎﻑ ﺷﺪﻥ ﺻﻒ ﻣﯽ ﮔﺮﺩﺩ، ﺍﯾﻨﺴﺖ ﮐﻪ ﻫﺮ ﺩﻭ ﻧﻔﺮﯼ ﮐﻪ ﭘﻬﻠﻮﯼ ﻫﻢ ﺍﯾﺴﺘﺎﺩﻩ ﺍﻧﺪ، ﺷﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﻭ ﭘﺎﯼ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻫﻢ ﻣﺘﺼﻞ ﮐﻨﻨﺪ، ﭼﻨﺎﻧﮑﻪ ﺍﻧﺲ ﺭﺿﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻨﻪ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻧﻤﺎﺯ ﺑﻪ ﺍﻣﺎﻣﺖ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﺻﻠﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ ﻭﺳﻠﻢ، ﻣﯽ ﮔﻮﯾﺪ » : ﻭﮐَﺎﻥَ ﺃَﺣﺪُﻧَﺎ ﯾَﻠْﺰَﻕُ ﻣَﻨﮑِﺒَﻪُ ﺑِﻤﻨْﮑِﺐِ ﺻﺎﺣِﺒِﻪِ ﻭﻗَﺪَﻣِﻪ ﺑِﻘَﺪﻣِﻪِ .« ﺭﻭﺍﯾﺖ ﺑﺨﺎﺭﯼ . ﯾﻌﻨﯽ : ﯾﮑﯽ ﺍﺯ ﻣﺎ ﺷﺎﻧﻪ ﯼ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺷﺎﻧﻪ ﯼ ﺭﻓﯿﻘﺶ ﻭ ﭘﺎﯾﺶ ﺭﺍ ﺑﻪ ﭘﺎﯼ ﺭﻓﯿﻘﺶ ﻣﯽ ﭼﺴﺒﺎﻧﺪ . ﻭ ﺍﯾﻦ ﺑﯿﺎﻧﮕﺮ ﺁﻧﺴﺖ ﮐﻪ ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ ﺻﺤﺎﺑﻪ ﺑﺎ ﭘﯿﺎﻣﺒﺮ ﺻﻠﯽ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﯿﻪ ﻭﺳﻠﻢ ﻧﻤﺎﺯ ﺟﻤﺎﻋﺖ ﺍﺩﺍﺀ ﻣﯽ ﮐﺮﺩﻧﺪ، ﺁﻧﻬﺎ ﭘﺎﻫﺎﯼ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﻪ ﯾﮑﺪﯾﮕﺮ ﻣﺘﺼﻞ ﻣﯽ ﮐﺮﺩﻧﺪ ﻭ ﻗﻄﻌﺎ ﺍﺯ ﺁﻣﻮﺯﺵ ﻧﺒﻮﯼ ﺑﻮﺩﻩ ﺍﺳﺖ . ﻭ ﻟﺬﺍ ﻣﺎ ﻧﯿﺰ ﺑﺎﯾﺴﺘﯽ ﺩﺭ ﺻﻒ ﻧﻤﺎﺯ، ﭘﺎﯼ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ( ﺍﺯ ﻧﻮﮎ ﺍﻧﮕﺸﺖ ﭘﺎ ﺗﺎ ﻗﻮﺯﮎ ﺁﻥ ) ﮐﻼ ﺑﻪ ﻫﻢ ﻣﺘﺼﻞ ﮐﻨﯿﻢ، ﺍﻣﺎ ﻣﻤﮑﻦ ﺍﺳﺖ ﭘﺮﺳﯿﺪﻩ ﺷﻮﺩ ﮐﻪ : ﺩﺭ ﺑﻪ ﻫﻢ ﭘﯿﻮﺳﺘﻦ ﭘﺎﻫﺎﯼ ﻧﻤﺎﺯﮔﺰﺍﺭﺍﻥ؛ ﻧﻮﮎ ﺍﻧﮕﺸﺘﺎﻥ ﻣﺒﻨﺎ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﯿﺮﺩ ﯾﺎ ﻗﻮﺯﮎ ﭘﺎ؟ ﻣﺒﻨﺎ ﻭ ﻣﻌﺘﺒﺮ ( ﺩﺭ ﺍﯾﻦ ﻣﻮﺭﺩ ) ﺷﺎﻧﻪ ﻫﺎ ﺩﺭ ﺑﺎﻻﯼ ﺑﺪﻥ، ﻭ ﮐﻌﺒﯿﻦ ( ﻗﻮﺯﮎ ﻫﺎ ) ﺩﺭ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺑﺪﻥ ( ﯾﻌﻨﯽ ﺩﺭ ﭘﺎ ) ﻫﺴﺘﻨﺪ ... ﺗﻨﻬﺎ ﮐﻌﺒﯿﻦ ﻣﺒﻨﺎ ﻗﺮﺍﺭ ﻣﯽ ﮔﯿﺮﻧﺪ؛ ﺯﯾﺮﺍ ﮐﻌﺒﯿﻦ ﺩﺭ ﺭﺍﺳﺘﺎﯾﯽ ﺍﺯ ﺟﺴﻢ ﻗﺮﺍﺭ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﮐﻪ ﺑﺪﻥ ﺑﺮ ﺁﻥ ﺗﮑﯿﻪ ﮐﺮﺩﻩ، ﻭ ﻗﻮﺯﮎ ﺩﺭ ﭘﺎﯾﯿﻦ ﺗﺮﯾﻦ ﻗﺴﻤﺖ ﺳﺎﻕ ﭘﺎ ﺍﺳﺖ، ﻭ ﺳﺎﻕ ﭘﺎ ﻧﯿﺰ ﻋﻤﻮﺩ ﺑﺪﻥ ﺍﺳﺖ، ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﯾﻦ ﮐﻌﺒﯿﻦ ﻣﺒﻨﺎ ﻭ ﻣﻌﺘﺒﺮ ( ﺩﺭ ﺍﺗﺼﺎﻝ ﭘﺎﯼ ﻧﻤﺎﺯﮔﺰﺍﺭﺍﻥ ﺑﻪ ﻫﻤﺪﯾﮕﺮ ) ﺍﺳﺖ . ﻭﻟﯽ ﻧﻮﮎ ﭘﺎﻫﺎ ( ﺍﻧﮕﺸﺘﺎﻥ ﭘﺎ ) ﻣﺒﻨﺎ ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ؛ ﺯﯾﺮﺍ ﺟﻠﻮﯼ ﭘﺎﻫﺎ ﺑﺎ ﻫﻢ ﻓﺮﻕ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ، ﯾﻌﻨﯽ ﺑﻌﻀﯽ ﺍﺯ ﻣﺮﺩﻡ ﭘﺎﯼ ﺑﺰﺭﮔﺘﺮﯼ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﺑﻌﻀﯽ ﻫﺎ ﻧﯿﺰ ﭘﺎﯼ ﮐﻮﺗﺎﻫﺘﺮﯼ ﺩﺍﺭﻧﺪ، ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﯾﻦ ﻣﺒﻨﺎ ﻭ ﺍﻋﺘﺒﺎﺭ ﻗﻮﺯﮎ ﺍﺳﺖ .« " ﺍﻟﺸﺮﺡ ﺍﻟﻤﻤﺘﻊ ) " 3/7 - 13 