یکی از شاخص های نظام های کیفری در جوامع ابتدایی و فرهنگ های بدَوی،تعمیم جرم یک عضو به کلّ مجموعه و گروه اجتماعیِ اوست؛مثلاً اگر میان دو عضو یک قبیله٘ نزاعی در می گرفت،کلّ آن دو قبیله در برابر یکدیگر،دشمن محسوب می شدند و انتقام از هر عضو قبیله مقابل،حتّی اگر بی گناه و بی اطّلاع نیز بود،مقبول و عادلانه و انتقام از خصم تلقّی می شد!
یکی از تحوّلات بنیادین در این حوزه و نشانهٔ سنجیدگی در دینداری و پختگی در مدنیت،شخصی سازی جرم و پرهیز از مجازات دیگران به بهانهٔ هویت مشترک با متّهم یا مجرم است؛
لذا شرعاً و اخلاقاً باید از تعمیم خطای یک عضو به کلّ گروه متبوعش بپرهیزیم که در سنّت نبوی، بدترین نوع افتراست:
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ *:
" إِنَّ أَعْظَمَ النَّاسِ فِرْيَةً لَرَجُلٌ هَاجَى رَجُلًا فَهَجَا الْقَبِيلَةَ بِأَسْرِهَا...":
بزرگترین دروغزن و بهتان باف،کسی است که به هنگام نکوهش یک شخص،همهٔ قبیلەاش را نکوهش می کند!
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
*ابن ماجه،حدیث شماره 3761
@jbn40